Op de foto zie je links een lege kuilplaats en op de voorgrond de mestplaat, waar een kraan het afgekeurde voer mengt met de mest om te composteren. Zo sluiten we de kringloop: wat niet meer bruikbaar is als voer, komt uiteindelijk terug op het land als voeding voor de bodem. Organische stof en mineralen blijven daarmee behouden binnen ons bedrijf.
Toch zit er ook een pijnlijke kant aan dit beeld waar we eerder over schreven. Dit voer lag ooit in de kuil voor onze schapen. We hadden er tijd, grond en arbeid in geïnvesteerd om het te winnen en te bewaren. Maar doordat het drie jaar oud was en meerdere keren was aangebroken, verloor het aan voedingswaarde en werd het ongeschikt voor de dieren. Daarmee misten we niet alleen de opbrengst van duizenden kilo’s goed voer, maar moesten we ook nog extra kosten maken.
Want voer weggooien betekent dubbel verlies:
Misgelopen opbrengst – de schapen kregen minder voeding uit eigen kuil en we moesten eerder een andere kuil openen.
Extra kosten – het oude voer moest worden uitgesneden, afgevoerd en vermengd met mest. Daarna moet het nog uitgereden worden over het land. Werk dat niets oplevert, maar wel arbeid, diesel en inzet van machines kost.
Dat zijn lessen die je bijblijven. Kringlooplandbouw vraagt niet alleen om zorg voor bodem, landschap en dieren, maar ook om vooruitzien en strak plannen. Het voer dat je in jaar 1 inkuilt, moet je in de jaren erna benutten – maar niet te lang bewaren.
En toch blijft de cirkel rond: wat niet meer bruikbaar was voor onze dieren, voedt nu onze bodem. Het is een dure les, maar ook een herinnering dat kringlooplandbouw continu keuzes maken betekent – en dat elk onderdeel telt.