Op de foto zie je de balen droog voer uit juni 2024. Een bijzonder jaar: een vochtig voorjaar en ideale omstandigheden zorgden voor een enorme opbrengst. Van 20 hectare land haalden we maar liefst 236 vierkante balen – een hoeveelheid die we zelden eerder zagen. Het erf stond vol, een luxe situatie waarin we zelfs een deel konden verkopen en toch nog voldoende voorraden konden bewaren.
Hoe anders was het een jaar later. Het voorjaar van 2025 was droog, uitzonderlijk droog. En gras heeft nu eenmaal water nodig om te groeien. Niet alleen water overigens, ook mest en voedingsstoffen. Omdat wij maar beperkt mest hebben, vertrouwen we op een actief bodemleven om de groei te ondersteunen. Maar dat bodemleven heeft óók water en de juiste temperatuur nodig om zijn werk te doen. Die omstandigheden bleven uit, en het gevolg was zichtbaar: van dezelfde oppervlakte land kwamen we dit keer uit op slechts 76 balen. Ongeveer een derde van het jaar daarvoor.
Zo wordt zichtbaar dat natuurinclusieve en kringlooplandbouw vraagt om flexibiliteit en vooruitzien. Je hebt minder mogelijkheden om te sturen met kunstmest of intensief voer, dus je bent nog meer afhankelijk van het weer en de natuurlijke processen. Dat geeft variatie – soms in je voordeel, soms in je nadeel.
Gelukkig hadden we in 2024 niet alleen volop voer, maar ook de wijsheid om een deel te bewaren. Dat vooruitkijken maakte het verschil: in 2025 hadden we ondanks de lage opbrengst genoeg voor onze dieren. Het is een les die we steeds weer tegenkomen: regeren is vooruitzien, en in kringlooplandbouw betekent dat vooral slim omgaan met de pieken en dalen die de natuur je geeft